“Sizin en hayırlınız Kur’an’ı öğrenen ve onu başkalarına öğretendir.”
(Tirmizî, Fezâilü’l-Kur’ân 15)

Kur’an-ı Kerim, Allah Teâlâ’nın insanlığa gönderdiği son ilahî kitaptır.

Mümin için Kur’an sadece okunacak bir metin değil, aynı zamanda hayatı şekillendiren ilahî bir rehberdir.

Bu sebeple Kur’an’ı doğru okumak ve doğru öğretmek, İslam geleneğinde büyük bir ilim ve hassasiyet konusu olmuştur.

Kur’an tilavetinin en güzel şekilde yapılabilmesi için onunharflerinin doğru çıkarılması,mahreçlerinin korunmasıveokunuş kurallarına riayet edilmesi gerekir.İşte bu kuralların tamamınaTecviddenir.

Allah Teâlâ Kur’an’ı nasıl okumamız gerektiğini şöyle emretmiştir:

وَرَتِّلِ الْقُرْآنَ تَرْتِيلًا

“Kur’an’ı tane tane, ölçülü bir şekilde oku.”
(Müzzemmil, 73/4)

Bu ayet, Kur’an’ın rastgele değil,usulüne uygun ve tertil üzere okunması gerektiğiniaçıkça ortaya koymaktadır.

Tecvid Nedir?

Tecvid kelimesi Arapça“cevvede”kökünden gelir. Anlamıgüzelleştirmek, sağlam yapmak ve bir şeyi en doğru şekilde yerine getirmektir.

İslam ilim geleneğinde tecvid şöyle tarif edilmiştir:

“Tecvid, harflere haklarını ve müstahaklarını vermektir.”

Bu tarif özellikle kıraat alimleri tarafından kabul edilmiştir.

• Harflerin hakkı, harfin mahreci ve asli sıfatlarıdır.

• Harflerin müstahakkı, idğam, ihfa, med gibi okuma sırasında ortaya çıkan hükümleridir.

Büyük kıraat âlimiİmam İbnü’l-Cezerî(ö. 1429) tecvid ilminin önemini şu meşhur sözle ifade eder:

“Tecvid ile Kur’an okumak vaciptir. Tecvidsiz okumak ise hatadır.”

İbnü’l-Cezerî’nin meşhur eseriel-Mukaddime (Cezeriyye)adlı manzumesinde şu ifadeler yer alır:

وَالأَخْذُ بِالتَّجْوِيدِ حَتْمٌ لاَزِمُ
مَنْ لَمْ يُجَوِّدِ القُرْآنَ آثِمُ

“Tecvid ile okumak kesin bir gerekliliktir.
Kur’an’ı tecvidsiz okuyan kimse hata yapmış olur.”

Kur’an’ın Doğru Okunmasının Önemi

Kur’an, Peygamber Efendimiz (s.a.v.) tarafından sahabeleredoğru telaffuz ile öğretilmiştir.Sahabeler de bu okuma şeklini nesilden nesile aktararak günümüze kadar ulaştırmıştır.

Allah Teâlâ Kur’an’ın korunacağını şöyle bildirmiştir:

إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ

“Şüphesiz Kur’an’ı biz indirdik ve onu mutlaka biz koruyacağız.”
(Hicr, 15/9)

Kur’an’ın korunmasının en önemli yollarından biri dedoğru tilavet geleneğinin korunmasıdır.İşte tecvid ilmi bu korumanın temel araçlarından biridir.

Kıraat Âlimlerinin Kur’an Öğretimindeki Hassasiyeti

Kur’an öğretimi İslam tarihinde büyük bir titizlikle yapılmıştır. Kıraat imamları bu konuda örnek bir ilmi miras bırakmıştır.

İmam Âsım (ö. 745)

Bugün dünyada en yaygın okunan kıraat olanÂsım kıraati (Hafs rivayeti)onun rivayet zinciri ile bize ulaşmıştır. İmam Âsım Kur’an öğretiminde telaffuza büyük önem verir ve öğrencilerini uzun süre dinleyerek düzeltmeler yapardı.

İmam Nafi (ö. 785)

Medine’de Kur’an öğretimi yapan büyük kıraat imamıdır. Öğrencileri onun tilavetini dinlemek için uzak şehirlerden Medine’ye gelirdi.

İmam İbnü’l-Cezerî (ö. 1429)

Kıraat ilminin en büyük alimlerinden biridir. On kıraati sistemli şekilde ele almış ve Kur’an tilavetinin ilmi temellerini eserleriyle ortaya koymuştur.

Bu alimler sayesinde Kur’an tilavetiasırlar boyunca değişmeden korunmuştur.

Tecvidli Elif-Bâ Neden Önemlidir?

Kur’an öğrenmenin en doğru yolubaşlangıçtan itibaren doğru yöntemle öğrenmektir.

Bu nedenle Kur’an eğitiminde ilk adım olanElif-Bâeğitimi büyük önem taşır. Eğer başlangıç doğru yapılmazsa daha sonra yanlış alışkanlıkları düzeltmek zorlaşır.

Tecvidli Elif-Bâ eğitimi şu hedefleri taşır:

• Arap harflerini doğru mahreçleriyle öğrenmek

• Harflerin sıfatlarını tanımak

• Kur’an’daki hareke sistemini kavramak

• Basit kelimeleri doğru okumaya başlamak

• Tecvid kurallarına hazırlık yapmak

Bu yöntem sayesinde öğrenci daha en baştan itibarendoğru bir Kur’an tilaveti temelikazanır.

Bu Çalışmanın Amacı

Bu çalışmada hedefimiz:

• Kur’an öğrenmeye yeni başlayanlaraen kolay ve sistemli yöntemi sunmak

• Harflerimahreç ve sıfatlarına dikkat ederek öğretmek

• Öğrenciyi daha ilk aşamadan itibarentecvidli okumaya alıştırmak

• Kur’an tilavetinidoğru, güzel ve bilinçli şekilde öğretmek

Aynı zamanda Kur’an okumayı bilen fakat eksik veya hatalı öğrenmiş olanlar için deElif-Bâ’yı baştan sona tekrar etmelerini tavsiye ediyoruz.

Çünkü doğru bir Kur’an tilaveti içintemellerin sağlam olması gerekir.

Kur’an Öğrenmenin Fazileti

Peygamber Efendimiz (s.a.v.) Kur’an öğrenen ve öğretenlerin değerini şöyle ifade etmiştir:

“Kur’an’ı okuyan kimseye şöyle denilecektir:
Oku ve yüksel! Dünyada nasıl tane tane okuyorduysan öyle oku. Senin derecen okuduğun son ayettedir.”
(Ebû Dâvûd, Tirmizî)

Bir başka hadiste ise şöyle buyurmuştur:

“Kur’an’ı maharetle okuyan kimse, şerefli ve itaatkâr meleklerle beraberdir.”
(Buhârî, Müslim)

Son Söz

Kur’an öğrenmek büyük bir nimettir. Onu doğru okumak ise bu nimetin hakkını vermektir.

Bu çalışma ile amacımız, Kur’an öğrenmek isteyen herkesesağlam bir başlangıçsunmaktır.

Gayret bizden, başarı Allah’tandır.

Mustafa Yiğit

www.tecvid.org